Torna Devir Hesaplayıcı

Tornalama: kesim sürerken sayının neden sürekli kaydığı

Tornalama, hızınızı belirleyen çapın kesim boyunca sürekli değiştiği tek işlemdir. Frezede kesici çapı gün boyu sabittir; tornada ise dönen iş parçasıdır, yani talaş kaldıran her paso çapı biraz daha küçültür — ve aynı devirde daha küçük bir çap, takım ucunda daha düşük bir kesme hızı demektir. 60 mm'lik bir çubukta doğru hızla bir kaba paso başlatın; 40 mm'ye indiğinizde kesici kenar amaçlananın üçte bir kadar altında çalışıyor olur. Manuel tezgâhlarda uzun bir kesimin sonuna doğru yüzey kalitesinin sıklıkla bozulmasının nedeni tam olarak budur.

Sabit yüzey hızı ve merkezdeki tuzak

CNC tornalar bunu sabit yüzey hızıyla çözer — çoğu kontrolde G96: istediğiniz kesme hızını programlarsınız, tezgâh da çap değiştikçe deviri sürekli ayarlar. Merkeze doğru alın yüzeyi işleyene kadar kusursuz çalışır, çünkü çap sıfıra yaklaştıkça gereken devir sonsuza gider. Devir sınırlaması tam da bunun içindir — her kontrolde vardır ve ayarlamak isteğe bağlı değildir. Unutursanız, takım ortaya vardığında mil azami devrine kadar tırmanır; üstelik o hız için dengelenmemiş olabilecek bir parçayla birlikte. Manuel tornada G96 diye bir şey yoktur, bu yüzden hızınızı kesimin çoğunu geçireceğiniz çapa göre seçin ve çap düştükçe kulağınızla ayarlayın.

Diş başına değil, devir başına ilerleme

Frezeleme diş başına ilerler, çünkü kesime birden fazla diş girer. Tornalamada ise tek bir kesici kenar vardır, bu yüzden ilerleme devir başına ifade edilir: Vf = f × n; burada f, iş parçasının her tam turunda takımın kat ettiği milimetredir. Bu tek sayı, yüzey kalitesi için değiştirebileceğiniz her şeyden daha fazlasını yapar. Yaygın bir kaba işleme ilerlemesi devir başına 0.2 ile 0.4 mm dolayında, finiş ilerlemesi ise 0.05 ile 0.15 arasındadır; ancak asıl sınırlayıcı, aşağıda ele alınan uç burun yarıçapıdır.

Burun yarıçapı: yüzey kalitesi geometriden gelir, yavaşlamaktan değil

Tornalamadaki en işe yarar ilişki şudur: yüzey pürüzlülüğü ilerlemenin karesiyle artar ve ucun burun yarıçapıyla azalır. İlerlemeyi yarıya indirin, yüzey kabaca dört kat iyileşir; daha büyük bir burun yarıçapına geçin, hiç zaman kaybetmeden iyileşir. Kötü bir yüzeyin devri düşürerek düzeltilmesinin bu kadar nadir olmasının nedeni de budur — insanlar temkinli hissettirdiği için önce bunu dener, oysa o izleri bırakan devir değildir. Pratik kural, finiş pasosunda ilerlemeyi kabaca burun yarıçapının yarısının altında tutmaktır. Büyük yarıçap kesme kuvvetlerini yanlamasına iş parçasına doğru iter, dolayısıyla uzun ve ince bir parçada tırlamaya yol açabilir ya da parçayı takımdan uzağa itebilir; takasın geri döndüğü nokta da burasıdır.

Rijitlik: tornada da düşman, dışarı taşan boy

Aynadan uzun boyda dışarı taşan bir iş parçası tramplen gibi davranır ve sehim, boyun küpüyle büyür. Dışarı taşan boyu ikiye katlamak parçayı kabaca sekiz kat daha esnek yapar; ince bir milin aynanın yakınında pırıl pırıl işlenip uzaklaştıkça tırlamaya ve koniklik vermeye başlamasının nedeni budur. Uzun olan her şeyi rakamlarınızı düşürerek değil, punta ya da bir yatakla destekleyin — çünkü esnek bir bağlama yavaş keserek rijit hale gelmez. Aynısı takım için de geçerlidir: deliğin derinine uzanan bir bara tezgâhtaki en esnek şeydir ve orada olağan çözüm daha hafif kesim değil, daha kısa ya da daha kalın bir baradır.

Kesme işlemi: tahmin yürütmeyi affetmeyen operasyon

Kesme, rakamların en çok önem taşıdığı ve hoşgörünün en az olduğu yerdir. Takım dardır, iki yanından da gömülüdür, talaşını gönderecek yeri yoktur ve sürekli küçülen bir çapa doğru keser — tornalamanın bütün arıza biçimleri aynı anda. Sabit yüzey hızıyla çalışırsanız, parça ayrılırken devir sınırına kadar hızlanır. Çok hafif ilerlerseniz takım kesmek yerine sürter ve önündeki malzemeyi pekleştirir; bir kesme kaleminin aniden kapıp kırılmasının olağan nedeni de budur. Buradaki değerler normal bir dış çap kesimi için başlangıç değerleridir; kesme yaparken takımı kısa tutun, tam merkez yüksekliğinde tutun, çekingen değil kararlı bir ilerleme verin ve merkeze yaklaştıkça mili yavaşlatın.

İş parçası çapı hızı neden belirler

Kesme hızı, malzemenin takım ucundan ne hızla geçtiğidir. Tornada bu, iş parçasının yüzeyidir, yani n = (Vc × 1000) / (π × Ø_{iş parçası}). Bu aynı zamanda doğru devrin kesim sırasında değiştiği anlamına gelir: 40 mm'lik bir çubuğu 20 mm'ye kadar tornalarsanız, doğru hız iki katına çıkar. CNC tornalar bunu sabit yüzey hızı (G96) olarak otomatikleştirir; manuel bir tornada ise çap küçüldükçe hızı kademeli olarak artırırsınız.