Kalkulator obrotów piły tarczowej

Przecinarka tarczowa, przecinarka ścierna i piła tnąca na sucho to nie ta sama maszyna

Dobranie właściwej prędkości zaczyna się od tego, żeby wiedzieć, przy jakiej maszynie naprawdę stoisz, bo należą one do zupełnie różnych światów. Przecinarka tarczowa do metalu obraca tarczę zębatą powoli — na stali często zaledwie kilkadziesiąt rpm — i daje chłodne, czyste cięcia bez zadziorów, z ciasną tolerancją. Przecinarka ścierna rozpędza tarczę zużywalną do tysięcy rpm i tnie przez ścieranie, sypiąc iskrami i zostawiając ciepło w materiale. Piła tnąca na sucho leży pomiędzy nimi, z tarczą z węglika spiekanego przy umiarkowanej prędkości. Ten kalkulator dotyczy tarcz zębatych, gdzie prędkość skrawania jest liczbą o realnym znaczeniu; tarcza ścierna nie ma zębów i rządzi się całkiem osobnymi zasadami.

Dlaczego duża tarcza musi obracać się tak wolno

Powód, dla którego tarcza 300 mm w przecinarce pełznie po stali, to czysta geometria. Prędkość skrawania zależy zarówno od średnicy, jak i od obrotów, więc duża tarcza pokonuje na jeden obrót ogromny dystans — obwód tarczy 300 mm przebywa niemal metr przy każdym pełnym obrocie. Utrzymanie wierzchołka zęba przy skromnej prędkości skrawania, jakiej wymaga stal, zostawia więc prędkość wrzeciona, która każdemu przyzwyczajonemu do maszyn do drewna wydaje się nieprawdopodobnie niska. To nie jest usterka maszyny ani słaby silnik. Podaj tej samej tarczy aluminium, a prawidłowa prędkość skoczy kilkukrotnie w górę, ponieważ aluminium znosi znacznie wyższą prędkość skrawania niż stal.

Podziałka zębów: ta sama reguła trzech zębów co przy pile taśmowej i z tego samego powodu

Dobór tarczy znaczy tyle samo co prędkość. Chcesz mieć przez cały czas co najmniej trzy zęby zaangażowane w materiale: za mało i ząb zahacza o krawędź i pęka, za dużo i każdy zbiera wiór tak drobny, że ociera, zamiast skrawać. Dlatego tabele tarcz podają liczbę zębów według grubości ścianki i profilu, a nie samego materiału, i dlatego jedna tarcza nie obsłuży dobrze zarówno cienkiej rury, jak i pełnego pręta. Cięcie rury cienkościennej tarczą o grubej podziałce to najszybszy sposób na wyrwanie zębów z drogiej tarczy i zwykle dzieje się to przy pierwszym cięciu, a nie stopniowo.

Mocowanie i miejsce, w którym naprawdę czai się niebezpieczeństwo

Piła tarczowa wycina szeroki rzaz i wywiera znaczną siłę boczną, a to odcinany kawałek rani ludzi. Gdy cięcie się kończy, niezamocowany odcinek może zostać podchwycony przez tarczę i wyrzucony. Mocuj obie strony cięcia tam, gdzie maszyna na to pozwala, i nigdy nie przytrzymuj krótkiego kawałka ręką w chwili, gdy się oddziela. Uważaj też na materiał zaciskający się na tarczy: profile wyciskane lub walcowane niosą naprężenia własne, a przekrój potrafi ścisnąć tarczę w miarę ich uwalniania, co dławi maszynę albo wyrzuca przedmiot obrabiany. Pręt okrągły wymaga imadła, które obejmuje go porządnie, a nie w dwóch punktach, bo pręt obracający się w trakcie cięcia to jednocześnie brak i zagrożenie.

Smarowanie i szczególny przypadek aluminium

Przecinarki tarczowe pracują z chłodziwem zalewowym nie bez powodu — schładza ono wierzchołek zęba i wypłukuje wiór z wrębu, zanim ząb wróci na kolejny obrót. Aluminium to materiał, który karze zaniedbanie w tym miejscu, bo zgrzewa się z gorącą krawędzią skrawającą: wiór rozsmarowuje się na zębie, następne przejście przeciąga ten nalot przez rzaz i dość szybko tarcza tnie bryłkami aluminium zamiast węglikiem. Po to właśnie istnieją tarcze przeznaczone do aluminium, sztyfty woskowe i specjalne geometrie zębów. Jeśli Twoje cięcia zaczynają być szorstkie, a tarcza wygląda na posrebrzoną, a nie na tępą, to nalot aluminium, a nie zużycie, i często da się go usunąć.

Jak czytać cięcie i kiedy tarcza jest skończona

Tarcza w dobrym stanie przy właściwej prędkości zostawia drobne, równomierne, srebrzyste wióry i czystą powierzchnię cięcia. Niebieskie wióry oznaczają ciepło, z nadmiernej prędkości albo z tępej krawędzi. Długie splątane wióry wskazują na zbyt duży posuw. Pisk i lustrzanie wygładzona powierzchnia oznaczają, że zęby ocierają, zamiast skrawać — zwykle jest to tarcza po swoim życiu albo prędkość znacznie za wysoka. Zadziory po stronie wyjścia rosną systematycznie w miarę tępienia się tarczy, co czyni z nich użyteczny wskaźnik wczesnego ostrzegania. A tarczę z węglika spiekanego warto ostrzyć kilkakrotnie: męczenie się z tępą tarczą kosztuje więcej w brakach, obciążeniu maszyny i czasie, niż kiedykolwiek kosztuje oddanie jej do przeszlifowania.

Dlaczego piły tarczowe obracają się tak wolno przy cięciu stali

Wzór jest ten sam, dobrze znany: n = (Vc × 1000) / (π × Ø) — ale tarcza 300 mm ma ogromny obwód, więc nawet solidna prędkość skrawania przekłada się na zaskakująco niewiele obrotów. Stal na przecinarce z tarczą 300 mm wypada w okolicach 100 rpm; ten wolny, ale mocny obrót jest właśnie tym, co odróżnia przecinarkę do metalu od piły do drewna kręcącej się z prędkością 4000+.