Afbeelding comprimeren

De meestgebruikte formaten, heen en terug

Inlezen: HEIC/HEIF, PNG, JPG, WebP, AVIF, GIF, BMP, ICO, SVG en TIFF. Opslaan als: JPG, PNG, WebP, TIFF, BMP, GIF en ICO. Zo ga je van vrijwel alles naar vrijwel alles — een HEIC van je iPhone naar JPG, een scan naar TIFF, een logo naar ICO, een foto naar WebP. Zet er tot vijf bestanden tegelijk in; ze komen er allemaal uit in het formaat dat jij koos, en je haalt ze een voor een op of allemaal samen als ZIP of TAR.GZ.

Over HEIC — het eigen fotoformaat van de iPhone. Je iPhone, iPad en Mac kunnen HEIC zelf lezen, dus open deze pagina op het apparaat waar de foto's al op staan en het werkt gewoon. Een browser op Windows of Android heeft geen ingebouwde HEIC-lezer, en die van Apple mogen wij niet uitdelen, dus daar krijg je een duidelijke melding in plaats van een bestand dat stilletjes mislukt. Zelfde regel als bij onze GIF-maker: komt iets van een telefoon, dan is de telefoon de kortste weg.

Afbeeldingen kleiner maken zonder ze slechter te laten ogen

Er zijn twee compleet verschillende manieren om een afbeelding te verkleinen, en mensen grijpen meestal eerst naar de verkeerde. De kwaliteit verlagen laat de compressor meer detail weggooien terwijl elke pixel behouden blijft. De afmetingen verkleinen gooit pixels helemaal weg. Het tweede is veel krachtiger en veel minder zichtbaar, want de bestandsgrootte groeit met de oppervlakte: halveer de breedte en de hoogte en je hebt driekwart van de pixels verwijderd. Een foto van 4000 pixels breed die op een website in een kolom van 800 pixels getoond wordt, draagt vijf keer meer detail mee dan iemand ooit te zien krijgt. Eerst verkleinen, dan comprimeren — in die volgorde kun je een bestand vaak negentig procent lichter maken zonder dat iemand het merkt.

Wat de kwaliteitsschuifregelaar werkelijk doet

JPEG en WebP werken door de visuele informatie weg te gooien die je oog het minst snel zal missen, en het kwaliteitsgetal bepaalt hoe agressief dat gebeurt. Het nuttige bereik is smaller dan de schaal doet vermoeden. Rond de 80 tot 85 ligt de zoete plek voor foto's: onder 75 gaan de artefacten zich tonen als blokkerige vlekken in vloeiende gebieden en halo's rond scherpe randen, terwijl het bestand boven 95 steil groeit voor een verschil dat niemand op een scherm ziet. Sommige afbeeldingen zijn lastiger dan andere — fijn detail zoals gebladerte, stofstructuur of ruis van een telefooncamera bij nacht comprimeert slecht, terwijl een portret met een zachte achtergrond prachtig comprimeert.

Mik op een doel, niet op een percentage

In plaats van een kwaliteitsgetal te kiezen en te hopen, redeneer je beter terug vanaf waar de afbeelding naartoe gaat. Voor een foto over de volle breedte van een website is ergens rond 150 tot 300 kB royaal, en een hero-afbeelding onder 200 kB is een goede discipline. Voor een miniatuur mik je onder 30 kB. Voor een e-mailbijlage: onthoud dat de meeste mailservers alles boven 20 tot 25 MB in totaal weigeren, en dat een reeks van tien telefoonfoto's daar zonder hulp moeiteloos overheen zeilt. Voor een webformulier met een uploadlimiet: lees de limiet en mik er comfortabel onder in plaats van er precies op. Een getal in gedachten hebben maakt hiervan een klus van twee minuten in plaats van giswerk.

Waarom sommige bestanden nauwelijks krimpen

Zijn de groottes voor en na bijna identiek, dan was het bestand al gecomprimeerd. Een JPEG rechtstreeks van een telefoon is hier al een keer doorheen gegaan, en hem opnieuw uitpersen levert weinig op terwijl het hem verder aantast — elke verliesgevende opslag verliest permanent weer een beetje. Hetzelfde geldt voor een PNG die al geoptimaliseerd is. In die gevallen is verkleinen de enige echte winst. Het omgekeerde geval is een schermafbeelding of een scan die als PNG is opgeslagen: die zijn vaak enorm en krimpen dramatisch, al blijft een schermafbeelding van tekst beter PNG dan dat hij JPEG wordt, want JPEG maakt er een bijzonder potje van bij scherpe zwart-op-witranden.

Meteen ook het formaat kiezen

Compressie en formaat horen bij elkaar. WebP is bij dezelfde zichtbare kwaliteit doorgaans 25 tot 35% kleiner dan JPEG en elke huidige browser ondersteunt het, wat het de vanzelfsprekende keuze maakt voor alles wat op een website terechtkomt. Houd het bij JPEG wanneer het bestand per e-mail naar iemand gaat of een systeem in dat je niet zelf beheert, want universele compatibiliteit weegt zwaarder dan een kleiner bestand zodra je niet weet wat het gaat openen. Houd PNG voor schermafbeeldingen, logo's, lijntekeningen en alles wat transparantie nodig heeft — die als JPEG proberen te comprimeren levert een groter bestand op dat er bovendien slechter uitziet, het zeldzame geval waarin je op beide fronten tegelijk verliest.

Wat er gebeurt met de gegevens in je foto

Foto's dragen meer mee dan het beeld. Een telefoon zet er doorgaans het cameramodel in, de exacte datum en tijd, de instellingen, en vaak de GPS-coördinaten van waar de foto genomen is. Over die laatste mag je even nadenken voordat je een foto uploadt van iets op je thuisadres. De compressie hier herschrijft de beeldgegevens en neemt die metadata niet mee, dus de uitvoer is over het algemeen schoner dan de invoer — maar is dat weghalen je eigenlijke doel, gebruik dan een tool die daarvoor gebouwd is, zodat je het resultaat kunt bevestigen in plaats van aannemen. Alles op deze pagina draait binnen je browser: de foto's worden nooit geüpload, en daarom gaat het meteen en is er geen wachtrij.

Zo wordt een bestand kleiner

Twee dingen maken een bestand kleiner: een lagere kwaliteitsinstelling (meer compressie, en bij te ver doorschieten iets meer wazigheid) en een kleiner aantal pixels (minder om op te slaan). WebP comprimeert meestal beter dan JPEG of PNG bij dezelfde visuele kwaliteit, daarom is het de standaardkeuze.